De Geschiedenis van Sudoku

De grondlegger

Een Zwitserse wiskundige, Leonhard Euler (1707-1783), bedacht in zijn laatste levensjaren het puzzeltje en hij gaf het de naam 'Latijns vierkant', naar een constructie van Romeinse geleerden uit de Oudheid. In de ruïnes van Pompeii zijn inscripties uit 79 voor Christus gevonden met de basis van het spelletje.

Hoe Euler op het idee kwam, is niet bekend. Wel bestond het concept van de sudoku al langer. Zo is in een gravure van Albrecht Dürer uit het begin van de zestiende eeuw, de 'Melencolia', een vergelijkbare puzzel te herkennen.

Dit waren puzzels welke ook bekend stonden onder de naam Magische Vierkanten. Dit zijn vierkanten waarvan de sommen van de getallen in de kolommen, de rijen en de diagonalen steeds gelijk zijn.


De Magische Vierkanten

De eerste Magische Vierkanten komen uit China. De Chinese literatuur van voor 650 v. Chr vertelt de legende van Lo Shu over de overstroming van de rivier de Lo. In het oude China was er een enorme overstroming. De grote koning Yu had geprobeerd om een kanaal te graven naar de zee om zo het water af te voeren.

Tijdens het graven werden er offers gebracht in de hoop de rivier gunstig te kunnen stemmen. Het offer ritueel werd echter steeds onderbroken door een schilpad die uit de rivier kwam gekropen. Nadat dit een aantal keren gebeurd was ontdekte iemand dat deze schilpad een merkwaardige patroon op zijn schild had.

Het was een figuur van ronde stippen die in een rasterpatroon geplaatst waren van drie bij drie, zodanig dat de som van deze stippen in elke rij, kolom en diagonaal 15 was.


Sudoku in Frankrijk

Cijfer puzzels verschenen voor het eerst in kranten aan het eind van de 19e eeuw. Franse puzzel makers experimenteerde toen met het verwijderen van cijfers uit de 'magische vierkanten'.

Le Siècle, een dagelijkse krant in Parijs, plaatste een magisch vierkant van negen bij negen vakjes, in plaats van drie bij drie op 19 November 1892. Dit was echter geen sudoku, omdat er dubbele cijfers in stonden en je moest er bij rekenen. Toch leek dit erg veel op een sudoku, omdat ze veel elementen gemeen hadden: elke rij, elke colom en elk blokje van drie bij drie waren opgeteld hetzelfde getal.

Op 6 juli 1895, een andere Franse krant genaamd La France publiceerde cijfer puzzels die nog meer leken op de dagelijkse Sudoku. Een getallen puzzel van negen bij negen vakjes, waar in elke rij en kolom de getallen 1 tot en met 9 maar één keer voor mochten komen. Dit was echter nog geen Sudoku, want de negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten, waren er nog niet.

Deze Franse puzzels werden wekelijks gepubliceerd door verschillende kranten voor ongeveer 10 jaar. Deze puzzels verdwenen echter, toen de eerste wereld oorlog uitbrak.


Sudoku in the US

Volgens Will Shortz, een Amerikaanse puzzel maker, is de moderne Sudoku waarschijnlijk bedacht door Howard Garns, een 74 jaar oude architect in 1979. Zijn puzzels werden door Dell Magazines gepubliceerd onder de naam 'Number Place'. Howard Garns overleed in 1989, hij stierf voordat zijn puzzels een wereldwijd fenomeen waren. Het is echter niet duidelijk of Garns ooit een Franse puzzel heeft gezien die hierboven vermeld zijn.


Japan, nu wordt het Sudoku

De puzzels van Howard werden in 1984 in Japan geïntroduceerd als 'Suuji' door Nikoli, een Japanse puzzel bedrijf. Enige tijd later werd de naam Suuji verandered naar Sudoku door Maki Kaji, de directeur van Nikoli.

De naam Sudoku is een samenvoeging van suuji wa dokushin ni kagiru, wat vertaald kan worden als: getallen blijven alleen ('su' betekent getal, 'doku' betekent onafhankelijk, ongetrouwd). Vanaf 1986 genoot sudoku populariteit in Japan.


Sudoku in Europa

In 1997 zag Wayne Gould, een Nieuw-Zeelandse gepensioneerde, een sudoku en werkte vervolgens 6 jaar aan een computerprogramma om sudoku's op te stellen. Hij verkocht de hele zaak aan The Times die op 12 november 2004 begon met het publiceren van de puzzels. Een nieuwe rage was geboren.

In de zomer van 2005 werd de puzzel ook geïntroduceerd in Nederland en kende al snel grote populariteit, onder meer doordat veel kranten dagelijks een sudoku begonnen af te drukken.

Op 15 oktober 2005 werden de eerste Nederlandse kampioenschappen sudoku gehouden in het Scheepvaartmuseum te Amsterdam. Delia Keetman uit Heerhugowaard werd eerste.